Op zijn reis door Zuidoost-Azië ontdekt René Raaijmakers waarom een hoogontwikkeld land als Korea zo geïnteresseerd is in technologie uit de Brabantse polder.
Klein ongelukje in Seoul. Het slot van mijn hotelkamer blokkeerde. Ik kon er niet in of uit. Vanaf het moment dat het probleem bij de receptie werd gemeld, ging alles razendsnel. Binnen een minuut stond de schoonmaakster voor de deur. Ze controleerde de deur en bevestigde het probleem. Kort daarna verschenen drie technici met een grote trolley vol gereedschap. Toen het slot was gerepareerd, testten ze het vijf keer. Vijf tests was de standaardprocedure, benadrukte een van de mannen — in goed Engels, moet ik erbij zeggen.
Ik was getuige van een fenomeen dat ze in Korea pali pali noemen. Je zou het kunnen vertalen als ‘snel, snel’, maar dat dekt de lading niet helemaal. De hele cultuur hier is doordrenkt van pali pali: klanten moeten zo snel mogelijk worden geholpen en als er iets misgaat, wordt er uitgebreid excuses gemaakt. Dat zag ik ook gebeuren. Een half uur na de reparatie kwam nogmaals iemand langs om zich te verontschuldigen en bood me een betere kamer aan.
Dus, wat denk je dat SK Hynix en Samsung verwachten als er problemen zijn met machines van ASML of Nearfield? Pali pali!
De afgelopen jaren zijn, naast leveranciers van lithografie- en metrologiesystemen, ook Nederlandse toeleveranciers zaken gaan doen in Korea. Met name Demcon en Prodrive hebben hier naam gemaakt en leren — soms op de harde manier — wat het betekent om voor Koreaanse klanten te werken.
Natuurlijk moet je wel iets waardevols te bieden hebben. Beide bedrijven profiteren van de kennis die ze hebben opgebouwd binnen het Nederlandse hightechecosysteem.
De Koreanen zijn vooral onder de indruk van Prodrive. Sinds de jaren negentig heeft het bedrijf uit Son, aangemoedigd door ASML, diepe expertise opgebouwd in vermogenselektronica en mechatronica. Beperkt door middelen en mankracht besteedde ASML een aanzienlijk deel van de ontwikkeling en productie van precisie-aandrijftechnologie uit aan zijn leverancier. Een deel van de ontwikkelde IP en kennis is in handen van Prodrive.
Dat is precies wat Koreaanse machinebouwers vandaag nodig hebben. Fabrikanten van backend-apparatuur investeren hier zwaar in hybrid bonding, de technologie die de halfgeleiderindustrie in de komende decennia van 2D- naar 3D-integratie moet brengen.
SK Hynix en Samsung zullen deze technologie de komende jaren intensief gebruiken om high-bandwidth memory (HBM) voor AI-datacenters te produceren, evenals DDR- en NAND-geheugen voor computers. Hun equipmentleveranciers — Hanmi, Hanwha en Semes — kunnen het zich niet veroorloven deze technologische verschuiving te missen. Ook elektronicagigant LG ziet kansen en ontwikkelt een eigen bonder. Het is een publiek geheim dat Prodrive technologie levert aan minstens één van deze spelers, al bevestigt het bedrijf dat zelf niet publiekelijk.
Waarom zou een technologisch hoogontwikkeld land als Korea geïnteresseerd zijn in technologie uit de Brabantse polders? De kennis is hier zeker aanwezig. Samsungs dochterbedrijf Semes heeft zowel de technologische capaciteiten als de financiële slagkracht om zelfstandig geavanceerde apparatuur te bouwen. Voor kleinere fabrikanten van backend-apparatuur is de stap echter nog groot.
‘Ze moeten nu de sprong maken van micrometers naar nanometers,’ zegt professor Joo Seung-hwan van Inha University, op een uur rijden van Seoul.
Fabrikanten van backend-apparatuur zien kansen om hogere marges te behalen in advanced packaging, maar opereren traditioneel in een markt met sterke kostendruk. In tegenstelling tot grote multinationals hebben ze historisch gezien weinig geïnvesteerd in academisch opgeleide ingenieurs. Ook de samenwerking tussen de hightechindustrie en universiteiten is beperkt — niet alleen bij kleinere bedrijven maar zelfs bij grotere spelers.
In veel opzichten geldt dat ook voor Besi, maar de backend-machinebouwer sprong veel eerder op de hybrid bonding-trein, aangemoedigd door TSMC. Besi is weliswaar een Nederlands bedrijf, maar heeft nog maar beperkte activiteiten in Nederland. Net als verschillende concurrenten haalt het echter een groot deel van zijn geavanceerde motion-expertise uit de Brainportregio.
In die zin is het intrigerend dat een deel van ’s werelds meest geavanceerde aandrijftechnologie — ontwikkeld onder regie van ASML — nu helpt bij het bouwen van machines die de derde dimensie in chips mogelijk maken.
Toen ik vanochtend uitcheckte, bood het personeel opnieuw uitgebreid excuses aan en kreeg ik een doos delicatessen mee voor onderweg naar Taiwan.
