ASML’s aura heeft een deuk opgelopen
Het is nu drie maanden geleden dat ASML’s management een forse reorganisatie aankondigde. Om snelheid en lenigheid terug te winnen, zet het bedrijf het mes in tweederde van de 4500 leiderschapsfuncties. Zo’n 1600 mensen moeten daarbij definitief het veld ruimen: voor hen is geen nieuwe rol te vinden binnen het bedrijf. De onderhandelingen met bonden en ondernemingsraad verlopen stroef en zijn nog niet afgerond, maar de tijd is rijp om de balans op te maken.
De noodzaak van de reorganisatie staat niet ter discussie: de aderen van de Veldhovense machinebouwer slibden dicht. Managers die waren aangesteld om de explosieve groei van de afgelopen tien jaar in goede banen te leiden, werden een blok aan het been. Hoe meer managers, hoe meer tijd engineers kwijt zijn om hen op de hoogte te houden. En hoe meer er met hete aardappels en verantwoordelijkheid wordt geschoven.
Zelfs al zouden alle geschrapte managers over voldoende technische expertise beschikken, dan nog kan ASML zo’n groot aantal mensen niet direct herplaatsen. Dat er ontslagen vallen, lijkt dan ook onvermijdelijk. Lijkt, want dat is het niet. ASML had zijn aanzienlijke financiële slagkracht kunnen aanwenden om de imagoschade van een massaontslag te vermijden.
ASML had een prachtig imago. Het bedrijf is ongekend succesvol zonder de harde logica van het Angelsaksische kapitalisme tot in het extreme door te voeren. Voormalig ceo Peter Wennink omschreef zijn rol als het balanceren van de belangen van klanten, medewerkers, leveranciers, aandeelhouders en de samenleving. Het bedrijf voert zorgzaamheid (care) op als een kernwaarde. Baanzekerheid was een impliciete secundaire arbeidsvoorwaarde.
En nu huurt deze exponent van het Rijnland-model McKinsey in en zet het honderden mensen aan de kant. Een bedrijf dat zwemt in het geld en net miljarden aan investeringen bij de overheid heeft afgedwongen. Een bedrijf dat menig engineer in de leidersrol dwong die nu overbodig wordt verklaard.
Veel mensen vinden dat ASML daarmee zichzelf verloochent. Voor die conclusie is het nog wat vroeg, maar zo gaat dat nu eenmaal met beeldvorming: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Zich daar ongetwijfeld van bewust, koos het management alsnog voor de botte bijl, waar het ook voor een zachte landing had kunnen kiezen, via natuurlijk verloop of begeleiding van werk naar werk. Met een gigantisch netwerk van toeleveranciers en een tekort aan technici is zoiets prima te behappen, een klein gebaar met een grote uitwerking op het umfeld, personeel en aantrekkingskracht van het bedrijf.
Er zijn ook valide argumenten om de fluwelen handschoentjes in de la te houden. Zo beweegt de business van 2D-krimp naar 3D-stapeling, waar meer concurrentie is en sturen op kosten belangrijker wordt. En voor geen enkele organisatie is het goed als werknemers zich onkwetsbaar wanen. Voor de boel eens flink opschudden is veel te zeggen. Maar dat ASML’s aura daarmee een deuk zou oplopen, dat nam het management voor lief.
Hoofdbeeld: ASML
