Fom en Hit onderzoeken op afstand bestuurbare robots in kernfusiereactor

Alexander Pil
Leestijd: 2 minuten

Het internationale kernfusieproject Iter heeft twee opdrachten toegekend aan Nederlandse remote handling-experts. Het Remote Handling Study Centre van het Fom-instituut Differ en het Noordwijkse Heemskerk Innovative Technology (Hit) gaan allebei hun steentje bijdragen aan het onderzoek naar hoe goed de grootste fusiereactor ter wereld is te onderhouden met op afstand bestuurbare robotica.

Iter is een wereldwijde samenwerking van onderzoeksinstellingen en bedrijven die samen de meest geavanceerde fusiereactor ter wereld bouwen in Zuid-Frankrijk. In 2020 moet Iter in bedrijf gaan. In het twaalf meter hoge en dertig meter brede reactorvat, de tokamak, versmelten waterstofisotopen bij een temperatuur van honderden miljoenen graden tot helium. Daarbij ontstaan ook snelle neutronen die op de reactorwand botsen en hun bewegingsenergie overdragen als warmte. Bij de neutroneninslag ontstaat kortlevend radioactief materiaal. Daarom wordt onderhoud van reactoronderdelen zoals de first mirrors van een meetinstrument zo min mogelijk uitgevoerd door mensen, maar via op afstand bestuurde robotarmen in een hot cell.

Een contract ging naar het Noordwijkse Hit, dat voor Iter de inzet van augmented reality onderzoekt om de lastige taak van remote handling te ondersteunen. De operator die de robotarmen bestuurt, kan de werkruimte van zijn robot alleen zien via een 2D beeld op een monitor. Vaak is het beeld zwart-wit, omdat zulke camera‘s beter bestand zijn tegen straling in de hot cell. ’In onze virtuele omgeving hebben we alle details van de hot cell gemodelleerd‘, vertelt Hit-directeur Cock Heemskerk. ’Als we dat model koppelen aan het beeld uit de hot cell, kunnen we bijvoorbeeld computeranimaties over de opnames leggen om het oog te leiden. Ook denken we aan haptische feedback die de operator zachtjes richting de optimale positie van de robotarm duwt. Voor de ontwikkeling van dit nieuwe idee werken we nauw samen met promovendi binnen het STW-programma H-Haptics.‘

Dit artikel is exclusief voor premium leden van High-Tech Systems Magazine. Al premium lid? Log dan in. Nog geen premium lid? Neem dan een premium lidmaatschap en geniet van alle voordelen.

Inloggen

Problemen met inloggen? Bel dan (tijdens kantooruren) naar 024 350 3532 of stuur een e-mail naar info@techwatch.nl.